Voedselzekerheid in gevaar door slechte kwaliteit bodem

Invloed van de mens op de natuur wordt steeds duidelijker

0
775
Sinds de mens land gebruikt om gewassen te telen, neemt de kwaliteit van de bodem flink af. (Foto Erik van Huizen)

WAGENINGEN De kwaliteit van bodems is zo afgenomen dat voedselzekerheid, biodiversiteit en koolstofopslag in gevaar komen. Oorzaak is de mens en zijn landbouw.

Een gezonde bodem bestaat uit verschillende lagen en iedere laag bevat een unieke samenstelling van materiaal en nutriënten. Dat levert een gezonde, vruchtbare bodem op. Marijn van der Meij ontdekte in zijn promotieonderzoek aan de Wageningen Universiteit dat door menselijk gedrag steeds meer van die lagen uit de bodem verdwijnen. ‘De kwaliteit van de bodem is flink afgenomen sinds de mens land gebruikt om gewassen te telen.’

Ploegen
Ongeveer de helft van de bruikbare grond op aarde dient als landbouwgrond. En de agricultuur heeft enorme impact op de bodem, ontdekte Van der Meij. Machines zoals ploegen zijn daar deels schuldige van, vooral wanneer de landbouwgrond zich op een helling bevindt. ‘Wanneer een ploeg de bodem dan omwoelt, rolt vruchtbare bodemmateriaal naar beneden. Zo verliest de grond steeds meer van zijn bodemlagen. Die stapelen zich op onderaan de heuvel.’

Vroeger zou zoiets geen groot probleem zijn geweest, omdat wortelstelsels van bomen de grond vasthielden. Maar omdat bossen moesten plaatsmaken voor akkers en steeds intensievere landbouw, werden zulke gronden ook gevoeliger voor zogenoemde ploegerosie.

Computersimulaties
Dat mensen de bodem zo intensief en snel aantasten, ontdekte de promovendus tijdens een veldstudie in Duitsland en met computersimulaties. De promovendus onderzocht welke bodemlagen er in de heuvelige landbouwgrond in het studiegebied in Duitsland aanwezig waren en hoe oud die lagen zijn. Op basis daarvan liet hij de computer berekenen hoe de samenstelling van die grond duizenden jaren geleden was.

Op die manier simuleerde Van der Meij hoe de bodem er ruim 14.000 jaar geleden uitzag en hoe deze geleidelijk veranderde tot het jaar 2020. Lange tijd veranderde de bodemlagen en -kwaliteit in een langzaam tempo. Tot 500 jaar geleden, toen intensieve landbouw zijn opmars maakte. Vanaf dat moment veranderde de bodem in rap tempo, de variatie in bodemlagen nam af.

Antropoceen
Met de computersimulaties kunnen wetenschappers ook berekenen hoe de bodem zich de komende tientallen tot duizenden jaren verder zal ontwikkelen. ‘Daarbij kun je rekening houden met allerlei scenario’s, zoals verschillende mate van klimaatverandering.’ Daar gaat Van der Meij de komende jaren verder aan werken.

Dit is niet de eerste keer dat de invloed van de mens op de natuur duidelijk wordt. Klimaatverandering, ontbossing, watervervuiling, maar ook verstedelijking en de aanleg van infrastructuur. Mensen passen hun omgeving in zo’n snel tempo aan, dat wetenschappers het tijdperk waarin dat gebeurt zelfs een naam hebben gegeven, het Antropoceen.

Lees ook: Steeds minder mineralen en vitamines in voeding

Reageer op dit bericht

Please enter your comment!
Please enter your name here