Goede leefomgeving kan gezondheid bevorderen

‘Steviger rol overheid nodig’

0
190
In de beleidskeuzes die de overheid heeft gemaakt staan volgens de Gezondheidsraad weinig concrete doelen of maatregelen die expliciet zijn gericht om gezondheidswinst te behalen. (Foto Rijksvastgoedbedrijf / Gerhard van Roon)
In de beleidskeuzes die de overheid heeft gemaakt staan volgens de Gezondheidsraad weinig concrete doelen of maatregelen die expliciet zijn gericht om gezondheidswinst te behalen. (Foto Rijksvastgoedbedrijf / Gerhard van Roon)

DEN HAAG Een goede leefomgeving kan de gezondheid van mensen bevorderen. Nu de invoering van de Omgevingswet aanstaande is, vraagt de Gezondheidsraad hier aandacht voor. Makkelijk is dat niet. Want gezondheid moet concurreren met andere zaken, zoals de bouw van meer woningen.

Volgens de Gezondheidsraad kan de omgeving lichamelijke beweging als fietsen, wandelen en buitenspelen stimuleren. De aanwezigheid van groen en water helpt mensen ontspannen en zorgt voor minder hittestress tijdens zeer warme periodes. Mensen kunnen echter ook ziek worden van hun leefomgeving, bijvoorbeeld door blootstelling aan luchtverontreiniging, geluidsoverlast en geuroverlast. Dat raakt niet iedereen in dezelfde mate. In sommige regio’s worden mensen meer dan gemiddeld blootgesteld aan schadelijke milieufactoren, bijvoorbeeld in grote steden of gebieden met veel industrie.

Concurrenten
Wat betreft de Gezondheidsraad valt veel gezondheidswinst te halen met de inrichting van de leefomgeving door blootstelling aan schadelijke factoren te verminderen en gezondheid van mensen te bevorderen. ‘Dat is primair een taak van de overheid. De overheid moet met omgevingsbeleid echter ook zorgen voor bijvoorbeeld de verlaging van de CO2-uitstoot en de stikstofuitstoot, de overstap op duurzame energiebronnen, de duurzame ontwikkeling van het landelijk gebied, en meer mobiliteit en meer woningen.’

‘Weinig concreets’
De beleidskeuzes die de overheid heeft gemaakt om deze en andere uitdagingen voor de leefomgeving de komende decennia aan te pakken staan in de Nationale Omgevingsvisie uit 2020 (NOVI) en in de nadere uitwerking daarvan in het Nationaal Milieubeleidskader (NMK) uit 2021. In beide nota’s zijn er echter weinig concrete doelen of maatregelen opgenomen die er expliciet op gericht zijn om gezondheidswinst te behalen. Ook is niet meegenomen dat die andere opgaven voor de leefomgeving direct of indirect invloed hebben op de gezondheid van mensen. Het streven naar gezondheidswinst dreigt zo in de verdrukking te komen, omdat voor de meeste andere opgaven wel concrete landelijke doelen zijn opgesteld.

Stevige rol overheid
Volgens de Gezondheidsraad leidt deze ondergeschikte positie van gezondheid in het omgevingsbeleid ertoe dat kansen om gezondheidswinst te realiseren onvoldoende worden benut.

Een stevigere verankering van gezondheid in omgevingsbeleid vraagt volgens de Gezondheidsraad een stevigere rol van de rijksoverheid. Dat gaat enerzijds om een minder vrijblijvende omgang met doelen en normen die zijn vastgelegd in wetgeving, anderzijds om het versterken en ondersteunen van de lokale planvorming en besluitvorming.

Normen
Bij veel normen voor blootstelling aan milieufactoren is het doel van gezondheids- bescherming buiten beeld geraakt. Het is niet zo dat er geen gezondheidsschade kan optreden zolang de blootstelling maar onder de norm blijft. Nagenoeg alle bekende ziektelast door milieufactoren is het gevolg van blootstelling aan concentraties onder de norm. Blootstellingsnormen zijn vaak niet (alleen) op gezondheidskundige overwegingen gebaseerd, maar bijvoorbeeld (ook) op maatschappelijke, economische en ecologische overwegingen.

De Gezondheidsraad pleit ervoor dat de overheid bij blootstellingsnormen steeds duidelijk maakt waar de norm op is gebaseerd. Bij milieufactoren waarvoor een gezondheidskundige advieswaarde is afgeleid, zou die ook steeds vermeld moeten worden.

Reageer op dit bericht

Please enter your comment!
Please enter your name here